Fanatyzm mesjański jako czynnik destabilizacji życia społecznego w Polsce

Poza Judaizmem o Mesjanizmie, nawet o Mesjaszu Jezusie nie mówi się wcale. Ma on swój status syna bożego, Żywego Boga i to musi wszystkim wystarczyć. Jego boskość jest takim pewnikiem, jak to, że Mesjasz jest jeden, a to każdy wie. To przekonanie samo w sobie ma charakter dogmatyczny, a nie poznawczy.
Mrzonką jest jednak pogląd, że coś poza Bogiem jest pojedyncze. Problematyczny jest pogląd, że kategoria „jedyności” może być bezrefleksyjnie przenoszona na zjawiska historyczne, społeczne i religijne. Zwłaszcza, że lista znanych historycznych Mesjaszy Żydowskich obejmuje co najmniej 7 osób. W Islamie opisano co najmniej 10-u Mesjaszy. Wielu innych działało na gruncie pozostałych religii. Pośród tak licznej grupy znaleźli się wielcy Mistrzowie, jak również jednostki niepoczytalne oraz rozmaici bałwochwalcy. To pokazuje, że mesjanizm jest zjawiskiem kulturowym i psychologicznym, a nie wyłącznie teologicznym.
Warto tu wyliczyć najbardziej znanych historycznych Mesjaszy takich m.in. jak:

1. 1. Szabetaj Cewi ur. w 1626r w Smyrnie. http://pl.wikipedia.org/wiki/Szabetaj_Cewi
   2. Baruchja Ruso ur. 1676 Saloniki http://www.jhi.pl/psj/Baruchja_%28Berachja%29_Ruso. Co ciekawe, podobnie jak Jezus został ogłoszony Mesjaszem, a w kolejnych latach już nie synem Boga, ale Bogiem.
   3. Jakub Frank ur. 1726 w Korolówce na Podol.u http://pl.wikipedia.org/wiki/Jakub_Frank
   4. Mirza Ghulam Ahmad ur. 1835. http://pl.wikipedia.org/wiki/Mirza_Gulam_Ahmad
   5. W 1819 roku urodził się Mírzá ‘Alí Muhammad, znany historii jako Báb. http://pl.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1b
   6. Szymon Bar-Kochba zm. 135 r. http://pl.wikipedia.org/wiki/Szymon_Bar-Kochba

Lista ta nie ma charakteru wartościującego, lecz porządkujący – wskazuje na powtarzalność mechanizmu mesjańskiego w historii.

Poniżej w krótkim eseju opisuję Polską wersję fanatyzmu mesjańskiego, jaki pojawił się w XXI wieku.

1. Wprowadzenie: religia, mesjanizm i polityka

Religia, jako przestrzeń sensu, transcendencji i etyki, w swojej dojrzałej formie zakłada wolność sumienia, odpowiedzialność jednostki oraz relacyjność – zarówno wobec Boga, jak i wobec drugiego człowieka. Mesjanizm chrześcijański, skoncentrowany na postaci Jezusa Chrystusa, pierwotnie niósł przesłanie miłości, wyrzeczenia przemocy i sprzeciwu wobec dominacji opartej na sile.

Jednak w warunkach nowoczesnych religia i mesjanizm zostały przekształcone w ideologię – narzędzie władzy, kontroli i mobilizacji społecznej. Momentem granicznym jest tu przejście od wiary jako relacji do wiary jako legitymizacji władzy. Pojawił się fanatyzm religijny i fanatyzm mesjański jako zjawiska systemowe, a nie wyłącznie jednostkowe.

2. Fanatyzm religijny i mesjański – charakterystyka zagrożenia

Fanatyzm religijny polega na absolutyzacji jednej wizji Boga, prawdy i porządku moralnego, przy jednoczesnym odrzuceniu pluralizmu interpretacji oraz prawa do odmiennego doświadczenia duchowego. Fanatyzm mesjański idzie krok dalej: utożsamia określoną wspólnotę, naród lub projekt polityczny z rzekomym planem zbawczym, czyniąc z mesjasza symbol legitymizujący władzę i wykluczenie „innych”. Z kolei fanatyzm anty-mesjański, paradoksalnie, często reprodukuje tę samą logikę przemocy symbolicznej, zastępując Boga inną absolutną narracją – ideologiczną lub polityczną. Różnica dotyczy treści, nie struktury myślenia. W każdym z tych wariantów wiedza i wiara ulegają ideologizacji, a relacja z Bogiem zostaje zastąpiona relacją podporządkowania. Język duchowy przestaje opisywać doświadczenie transcendencji, a zaczyna służyć kontroli, strachowi i polaryzacji.

Przykładem sprzed kilku lat jest chęć wprowadzenia do kodeksu karnego automatycznego karania wszystkich, którzy – w domyśle polityków PiS – raniliby uczucia religijne. Tak szeroko definiowane „uczucia religijne” stają się narzędziem represji, a nie ochrony. Uczucia religijne to termin tak rozległy, że można byłoby iść do więzienia na trzy lata, pisząc negatywnie o biskupie pedofilu.

3. Kontekst polski: mesjanizm i władza

W Polsce po 1989 roku religia katolicka zajęła uprzywilejowane miejsce w sferze publicznej. W ostatnich latach szczególnie widoczna stała się bliska relacja między strukturami Kościoła a władzą polityczną sprawowaną przez Prawo i Sprawiedliwość. Partia ta, sprawując władzę wykonawczą i ustawodawczą przez trzy kadencje, konsekwentnie odwoływała się do symboliki chrześcijańskiej i mesjańskiej, przedstawiając siebie jako obrońcę jedynej prapolskiej „prawdziwej wiary”, narodu i tradycji. W tej narracji religia przestaje być przestrzenią sumienia, a staje się elementem tożsamości partyjnej. Jednocześnie w debacie publicznej pojawiały się liczne zarzuty dotyczące systemowego transferu ogromnych środków publicznych do instytucji kościelnych i podmiotów powiązanych z obozem władzy. W tym sensie Jezus Chrystus – jako Mesjasz – bywał przedstawiany nie jako figura etycznej krytyki władzy, lecz jako symbol usprawiedliwiający ją.
Tak rozumiany mesjanizm nie prowadzi do nawrócenia ani odpowiedzialności, lecz do sakralizacji interesu politycznego.

4. Prezydencka legitymizacja i obstrukcja

Proces ten był wzmacniany przez prezydenturę Andrzeja Dudy, który wielokrotnie wspierał narrację rządu, podpisując ustawy kontrowersyjne konstytucyjnie i wykonując symboliczne gesty potwierdzające sojusz państwa z Kościołem.

Obecnie podobną rolę obstrukcyjną wobec rządu pełni Karol Nawrocki, który – w oczach krytyków – kontynuuje logikę konfrontacji, odwołując się do języka moralnej wyższości i zagrożenia ze strony „innych”. Mechanizm pozostaje ten sam: sakralizacja własnej pozycji i demonizacja przeciwnika.

5. Skutki społeczne fanatyzmu

Fanatyzm religijny, mesjański i anty-mesjański prowadzi do dehumanizacji, stygmatyzacji i wykluczenia. Skutkiem jest strach, głęboka polaryzacja oraz rozpad więzi społecznych. Przypomnę, że Polska podzielona jest politycznie na prawie równe połowy. Prawo i etyka przestają być przestrzenią wspólnej pracy dla dobrostanu, a stają się polem walki o dominację jedynie słusznej narracji. W tym sensie zagrożenie nie wynika z samej postaci Jezusa ani z religii jako takiej, lecz z ich ideologicznego zawłaszczenia oraz języka, który absolutyzuje i legitymizuje przemoc. Destrukcję mesjanizmu Jezusa partia PiS prowadzi równocześnie z jego promocją. Im więcej symboli, tym mniej etyki. Lista przykładów zachowań polityków i duchownych pokazuje rozpad spójności między deklarowanymi wartościami a praktyką życia publicznego, co podważa wiarygodność całego projektu mesjańskiego.

Destrukcję mesjanizmu Jezusa partia PIS prowadzi równocześnie z promocją Jezusa a nawet wszystkiego co z Kościołem Katolickim jest powiązane. W każdym mieście są opłacane z publicznych pieniędzy pomniki księży, ulice im poświęcone, a nawet gigantyczne podobizny Mesjasza. Można rozpisać obszernie na temat poszczególnych polityków, destrukcyjnie działających przeciwko Jezusowi.

Kilku głośnych polityków PIS uciekło z kraju na Węgry i Białoruś.

Były minister Maciarewicz jeździ po Polsce z prędkością 233 km na godz. na drodze ekspresowej.

Poseł Matecki chodzi po dachu parlamentu, awanturuje się okazjonalnie w różnych innych miejscach.

Od lat, nie ma tygodnia bez upublicznienia afery finansowej i politycznej z udziałem polityków PIS. Co nie licuje się przykazaniem Dekalogu – nie kradnij.

Polscy księża, promotorzy Mesjasza, to medialny filar afer pedofilskich i homoseksualnych.

Niezależny poseł Braun ma przed sobą wiele spraw kryminalnych, wynikłych ze zwalczania nie mesjańskich środowisk, a w tym symboliki żydowskiej.

Partia o nazwie Konfederacja jest wrogiem wszystkiego, co nie promuje, nie reprezentuje mesjanizmu i Jezusa.

Większość prominentnych polityków PIS ma co najmniej drugą żonę lub oficjalną konkubinę.

6. Język jako przestrzeń odpowiedzialności

Kluczowym elementem utrwalania fanatyzmu jest język: opowieści o wrogach, zdradzie, karze i czystości. Język nie tylko opisuje wiarę – on ją produkuje. Zmiana narracji jest jednym z podstawowych narzędzi ograniczania fanatyzmu. Oznacza to powrót do języka relacji, odpowiedzialności i niepewności, zamiast języka walki i absolutu.

Rozpoznanie fanatyzmu mesjańskiego jako zjawiska systemowego pozwala zobaczyć brak przytomnego osądu rzeczywistości i skutków własnych wyborów przez polityków i kapłanów.
Pojęcie „przekrętów na Mesjasza” jestmetaforą socjologiczną, ponieważ opisuje mechanizm cynicznego wykorzystywania sacrum do celów materialnych i władczych – bez wiary, ale z pełną świadomością manipulacji.

Opublikowano: 08/01/2026
Autor: Sławomir Majda
Kateogrie: Mesjasze żydowscy i inni

Komentarze